Lian Orluli — Tiu Francisco idade 50 resin, hela iha Aldeia Luro, Suku Leo-lima, Postu Administrativu Hato-udu, durante ne’e moras estroke toba de’it iha fatin durante tinan 10 resin ona, nia moris depende los ba feton Nelia ne’ebé ho kondisaun moras Mentál
Carmelino Batista haktuir Nelia Moras Mentál desde nia sei ki’ik, durante ne’e nia maun Francisco sei ho kondisaun di’ak, nia maun maka trata nia, maibé iha tinan 10 ba kotuk Farncisco hetan moras estroke toba de’it iha fatin no labele halo buat ida, Nelia mak trata fali nia maun maske ho kondisaun moras mentál hela
Sidadaun na’in rua ne’e hela mesak iha uma ida, la-iha família rasik, maka besik sira, uma ne’e didin piku taka ho kalen tahan 40, uma nia didin-lolon kondisaun dodok hotu no balun komesa monu hotu ona. Uma ne’e iha kurtu rua, ida Nelia maka toba no ida nia maun Francisco nian. Maske iha kuartu no kama hodi deskansa la-iha kulsaun, hadak ho biti mak sai hanesan kulsaun ba sira rua.
“Uma ne’e konstrui husi maun Francisco bainhira nia sei di’ak, Nelia ne’e moras mentál desde nia sei ki’ik, durante ne’e maun Francisco maka kuidadu hela nia, maibé agora situasaun ne’ebé akontese ba sira rua ita la-espera hotu, sira rua nia moris agora ne’e depende ba malu no vizinho sira” hatete Carmelino Batista ba Lian Orluli iha rezidensia Francisco no mana Nelia
Carmelino dehan, “Ita maka hatene de’it ona oinsa ema ho kondisaun moras mentál maka tein ba ema moras stroke haan,” hato’o Carmelitu ho lian Triste
Relasiona ho situasaun no kondisaun Farncisco ho nia feton Nelia hasoru durante tinan barak, ne’ebé durante ne’e sedauk hetan subsidiu husi Ministériu Solidaridade Sosiál ho rajaun sedauk iha kartaun BI no Eleitorál
“Durante ne’e ami tenta hela trata sira nia dokumentus hodi hetan subsidiu ruma husi Sosial maibe’e nia problema maka Ministériu Solidaridade Sosial iha Ainaro nian labele fo tanba rajaun sira rua tenki iha kartaun BI ou Eleitorál, tanba ne’e maka durante ne’e sira rua sedauk hetan sibsidiu ruma husi MSSI, ho nune’e maka agora ami tenta nafatin husu ba ministériu parte relevante, tenki hare’e assuntu ne’e tanba sidadaun na’in rua ne’e presija duni ita nia tulun” dehan joventude Carmelino
Agapitu de Araújo nu’udar viziño rekomenda ba Governu lokál tenki kontrola ba ministériu parte relevante nia programa ne’e no hadia sistema balun, tuir nia observasaun staff sira ladun kontrolu sidadun sira ne’ebé presija duni tulun husi governu nian
“Ema na’in rua ne’e ita konsidera ai-tomak ida maka latan hela iha ita nia matal laran ne’e, sira atu hetan subsidiu ruma tenki presija dokumetus legál hanesan BI no Eleitorál. Agora sira na’in rua ne’e nia isin lolon de’it la-koñese ona oinsá hatene sira nia naran no família, durante ne’e ami maka tau matan hela, kontrola mos sira nia han hemu lori ba haris inklui mos ense sira nia pulsa eletrisidade, banihira hau la-mai kontrola, sira tu’ur nakukun de’it nune’e durante loron tolu ou ha’at nia laran dala ruma bele haan ho foer”, dehan Veterano Agapito de Araújo, nudár vijiño besik ba Francisco ho nia feton Nelia
Relasiona ho problema ne’ebé maka sidadaun nain rua hasoru xefe suku Leolima, Julio Nacimento hatete iha nia mandatu foin halo levanementu dadaus ba komunidademoras difesiensia sira ne’ebé sedauk hetan kartaun eleitáral inklui BI nune’e hatama ba sosial hodi hetan susbsidiu aihan ruma
“Horsiek ami ba vijita ona sira nain ruan no apoiu ona aihan ruma ba sira, alende ne’e foti mos dadaus sira nain rua nian, tanba ne’e ami identifika ona Nelia iha nia kartaun eleitorál maibe’e husi Dili nian fali no Francisco maka laiha” hateten Sefe suku Leo lima via telefone Julio
Reprejentante suku Leo-lima ne’e hatutan tan, durante iha nia mandatu sei esforsu nune’e sidadaun sira ne’ebé moras estruke ka moras mentál bele hetan kartaun eleitoral, nune’e bele asesu subsidiu aihan ruma husi MSSI nian
Tuir observasaun Lian Orluli maske Farncisco kondisaun moras stroke, nia mos atu hasai lian hato’o nia sentimentu ruma, maibé susar tebes ba nia atu esplika tanba nanál sira tos hotu dala ruma ko’alia liafuan la-sai
Bainhira hetan vijita husi ema ruma Fancisco resposta ho tanis, tanba nia labele ko’alia sai saida maka nia hakrak atu hato’o dala-barak nia uja liman hodi hatudu bainhira presija buat ruma.
Jornalista : Lian Orluli
Editór: Lian Orluli
