• Advertise
  • Careers
Saturday, September 12, 2026
No Result
View All Result
Lian Orluli
Munispiu: Ainaro
Populasaun: 72,989 (Sensus 2022)
Total Area: 869.8 km2
  • Home
  • Politika
    Tome: Governu Foun Tenke Ukun ho Fuan

    Tome: Governu Foun Tenke Ukun ho Fuan

    Lideransa TROIKA Lere Anan Timur,  Husu Jerasaun Foun  Buka Hatene FRETILIN Nia Istória

    Shobari fo posse ba membru estrutura APMT hodi kompete iha ELPAR tinan 2023

    Shobari fo posse ba membru estrutura APMT hodi kompete iha ELPAR tinan 2023

    MHF Hala’o Primeiru Komferensia no Deklara Afilia ba FRETILIN

    MHF Hala’o Primeiru Komferensia no Deklara Afilia ba FRETILIN

    Trending Tags

    • Sosial
    • Ainaro
    • FHKA
    • ADN
  • Ekonomia
    CLN Hasoru Autoridde Ainaro Hodi Halo Intervensaun Merkadu Folin Baratu

    CLN Hasoru Autoridde Ainaro Hodi Halo Intervensaun Merkadu Folin Baratu

    SECOOP Fasilita Formasaun ba Grupo VSLA Hadi Hari’i Koperativa

    SECOOP Fasilita Formasaun ba Grupo VSLA Hadi Hari’i Koperativa

    Vicky hakarak kontribui kombate lixu iha Timor-Leste

    Vicky hakarak kontribui kombate lixu iha Timor-Leste

    Folin Fós kontinua Sae iha Ainaro

    Folin Fós kontinua Sae iha Ainaro

  • Justisa
    Autoridade Ainaro Sai Arguidu Ba Kazu Sobu Lutu Iha Rai Estadu Biskem

    Autoridade Ainaro Sai Arguidu Ba Kazu Sobu Lutu Iha Rai Estadu Biskem

    Atendimentu Servisu Notariadu Ainaro Menus Rekurus Úmanu Maibé Atendimentu lao Normal

    Atendimentu Servisu Notariadu Ainaro Menus Rekurus Úmanu Maibé Atendimentu lao Normal

    Idozos Sira La Hetan Pagamentu Problema Bi, Adm Fo Kulpa Ba Bctl

    Idozos Sira La Hetan Pagamentu Problema Bi, Adm Fo Kulpa Ba Bctl

    La Iha Bi Difikulta Idozu Nain Rua La Hetan Subsidiu Terseira Idade

    La Iha Bi Difikulta Idozu Nain Rua La Hetan Subsidiu Terseira Idade

  • Desportu
    Klubu Asu-Fuik Sai Vensedor iha Kopa AF-RAMA Sub 23 Iha Ainaro

    Klubu Asu-Fuik Sai Vensedor iha Kopa AF-RAMA Sub 23 Iha Ainaro

    Autoridade PAH Abertura Jogu Komunitáriu Futsal no Futtebool ba estudante EBC Aimerleu-Hato-udo

    Autoridade PAH Abertura Jogu Komunitáriu Futsal no Futtebool ba estudante EBC Aimerleu-Hato-udo

    FFTL- Promove Formasaun Arbitrajen ba Reprejentante Clubu iha Ainaro

    FFTL- Promove Formasaun Arbitrajen ba Reprejentante Clubu iha Ainaro

    Jogador Juvinil 170 Hatudu Progresu Diak iha Nivel Akademiku

    Jogador Juvinil 170 Hatudu Progresu Diak iha Nivel Akademiku

  • Istoria & Kultura
    Gerasaun Foun Reativa Fali Uma Lisan ‘Besunu’ iha Hato-Mera

    Gerasaun Foun Reativa Fali Uma Lisan ‘Besunu’ iha Hato-Mera

    Be’e Tiris Qoi-Lelo Ho Naran Tolu Ne’ebé Sei Prezerva Mistériu Bei’ala Sira Nian

    Be’e Tiris Qoi-Lelo Ho Naran Tolu Ne’ebé Sei Prezerva Mistériu Bei’ala Sira Nian

    Sarani Katòlika Selebra Loron Ejistensia Nossa Senho de Fátima Ramelau ba dala 26

    peregrinu Husu  Ministériu relevante tau atensaun ba sitíus Relisioju Ramelau

    Vice Ministra MSSI Vizita Grupo Hadomi kultura iha Munisipio Ainaro

    Vice Ministra MSSI Vizita Grupo Hadomi kultura iha Munisipio Ainaro

  • Sosial
    PNDS Gasta Rihun $14 Ba Alagmentu Uma Suku Ainaro

    PNDS Gasta Rihun $14 Ba Alagmentu Uma Suku Ainaro

    Komunidade Sabagu-Lau Ejiji Kompania   Fortuna Star Aselera Obra Estrada

    Komunidade Sabagu-Lau Ejiji Kompania   Fortuna Star Aselera Obra Estrada

    Juventude Mauchiga Orgullu ho Istória Luta no Esperansa ba Futuru

    Juventude Mauchiga Orgullu ho Istória Luta no Esperansa ba Futuru

    Maria Mendoça de Araújo, sobrevivente, husi Suku Mauchiga

    Sobrevivente Mau-Chiga–Dare Husu Governu Fó Rekoñesimentu no Atensaun

  • Lian Feto
    Difesiensia Sabina tur deit iha Fatin,iha kurtu laran

    Difesiensia Ida iha silénsiu no haluha: Sabina labele asesu ba nia direitu sira tanba Falta dokumentu

    Feto Foinsa’e Nain Tolu Sai Arbitru Iha Jogu PANOFA CUP

    Feto Foinsa’e Nain Tolu Sai Arbitru Iha Jogu PANOFA CUP

    Danila: Ho Voluntariu Fahe Koñesimentu AI ba Joven Foin-sa’e Sira, oinsa Uza ho Efetivu

    Danila: Ho Voluntariu Fahe Koñesimentu AI ba Joven Foin-sa’e Sira, oinsa Uza ho Efetivu

    Inan faluk Cristina ho nia ona feto Manuela tuur iha uma-oin, Tersa-feira, (28/04/26). Foto, Clementina Fatima

    Manuela : Ha’u Nia Moris Depende Deit ba Mama

  • Hotels Ainaro
    CNE Hala’o Edukasaun Sivika, Konsolida Demokrasia No Eleisaun Integridade Iha Ainaro

    CNE Hala’o Edukasaun Sivika, Konsolida Demokrasia No Eleisaun Integridade Iha Ainaro

  • Munisipiu Ainaro
    • Postu Ainaro
    • Postu Hato-Udo
    • Postu Hatubuilico
  • Home
  • Politika
    Tome: Governu Foun Tenke Ukun ho Fuan

    Tome: Governu Foun Tenke Ukun ho Fuan

    Lideransa TROIKA Lere Anan Timur,  Husu Jerasaun Foun  Buka Hatene FRETILIN Nia Istória

    Shobari fo posse ba membru estrutura APMT hodi kompete iha ELPAR tinan 2023

    Shobari fo posse ba membru estrutura APMT hodi kompete iha ELPAR tinan 2023

    MHF Hala’o Primeiru Komferensia no Deklara Afilia ba FRETILIN

    MHF Hala’o Primeiru Komferensia no Deklara Afilia ba FRETILIN

    Trending Tags

    • Sosial
    • Ainaro
    • FHKA
    • ADN
  • Ekonomia
    CLN Hasoru Autoridde Ainaro Hodi Halo Intervensaun Merkadu Folin Baratu

    CLN Hasoru Autoridde Ainaro Hodi Halo Intervensaun Merkadu Folin Baratu

    SECOOP Fasilita Formasaun ba Grupo VSLA Hadi Hari’i Koperativa

    SECOOP Fasilita Formasaun ba Grupo VSLA Hadi Hari’i Koperativa

    Vicky hakarak kontribui kombate lixu iha Timor-Leste

    Vicky hakarak kontribui kombate lixu iha Timor-Leste

    Folin Fós kontinua Sae iha Ainaro

    Folin Fós kontinua Sae iha Ainaro

  • Justisa
    Autoridade Ainaro Sai Arguidu Ba Kazu Sobu Lutu Iha Rai Estadu Biskem

    Autoridade Ainaro Sai Arguidu Ba Kazu Sobu Lutu Iha Rai Estadu Biskem

    Atendimentu Servisu Notariadu Ainaro Menus Rekurus Úmanu Maibé Atendimentu lao Normal

    Atendimentu Servisu Notariadu Ainaro Menus Rekurus Úmanu Maibé Atendimentu lao Normal

    Idozos Sira La Hetan Pagamentu Problema Bi, Adm Fo Kulpa Ba Bctl

    Idozos Sira La Hetan Pagamentu Problema Bi, Adm Fo Kulpa Ba Bctl

    La Iha Bi Difikulta Idozu Nain Rua La Hetan Subsidiu Terseira Idade

    La Iha Bi Difikulta Idozu Nain Rua La Hetan Subsidiu Terseira Idade

  • Desportu
    Klubu Asu-Fuik Sai Vensedor iha Kopa AF-RAMA Sub 23 Iha Ainaro

    Klubu Asu-Fuik Sai Vensedor iha Kopa AF-RAMA Sub 23 Iha Ainaro

    Autoridade PAH Abertura Jogu Komunitáriu Futsal no Futtebool ba estudante EBC Aimerleu-Hato-udo

    Autoridade PAH Abertura Jogu Komunitáriu Futsal no Futtebool ba estudante EBC Aimerleu-Hato-udo

    FFTL- Promove Formasaun Arbitrajen ba Reprejentante Clubu iha Ainaro

    FFTL- Promove Formasaun Arbitrajen ba Reprejentante Clubu iha Ainaro

    Jogador Juvinil 170 Hatudu Progresu Diak iha Nivel Akademiku

    Jogador Juvinil 170 Hatudu Progresu Diak iha Nivel Akademiku

  • Istoria & Kultura
    Gerasaun Foun Reativa Fali Uma Lisan ‘Besunu’ iha Hato-Mera

    Gerasaun Foun Reativa Fali Uma Lisan ‘Besunu’ iha Hato-Mera

    Be’e Tiris Qoi-Lelo Ho Naran Tolu Ne’ebé Sei Prezerva Mistériu Bei’ala Sira Nian

    Be’e Tiris Qoi-Lelo Ho Naran Tolu Ne’ebé Sei Prezerva Mistériu Bei’ala Sira Nian

    Sarani Katòlika Selebra Loron Ejistensia Nossa Senho de Fátima Ramelau ba dala 26

    peregrinu Husu  Ministériu relevante tau atensaun ba sitíus Relisioju Ramelau

    Vice Ministra MSSI Vizita Grupo Hadomi kultura iha Munisipio Ainaro

    Vice Ministra MSSI Vizita Grupo Hadomi kultura iha Munisipio Ainaro

  • Sosial
    PNDS Gasta Rihun $14 Ba Alagmentu Uma Suku Ainaro

    PNDS Gasta Rihun $14 Ba Alagmentu Uma Suku Ainaro

    Komunidade Sabagu-Lau Ejiji Kompania   Fortuna Star Aselera Obra Estrada

    Komunidade Sabagu-Lau Ejiji Kompania   Fortuna Star Aselera Obra Estrada

    Juventude Mauchiga Orgullu ho Istória Luta no Esperansa ba Futuru

    Juventude Mauchiga Orgullu ho Istória Luta no Esperansa ba Futuru

    Maria Mendoça de Araújo, sobrevivente, husi Suku Mauchiga

    Sobrevivente Mau-Chiga–Dare Husu Governu Fó Rekoñesimentu no Atensaun

  • Lian Feto
    Difesiensia Sabina tur deit iha Fatin,iha kurtu laran

    Difesiensia Ida iha silénsiu no haluha: Sabina labele asesu ba nia direitu sira tanba Falta dokumentu

    Feto Foinsa’e Nain Tolu Sai Arbitru Iha Jogu PANOFA CUP

    Feto Foinsa’e Nain Tolu Sai Arbitru Iha Jogu PANOFA CUP

    Danila: Ho Voluntariu Fahe Koñesimentu AI ba Joven Foin-sa’e Sira, oinsa Uza ho Efetivu

    Danila: Ho Voluntariu Fahe Koñesimentu AI ba Joven Foin-sa’e Sira, oinsa Uza ho Efetivu

    Inan faluk Cristina ho nia ona feto Manuela tuur iha uma-oin, Tersa-feira, (28/04/26). Foto, Clementina Fatima

    Manuela : Ha’u Nia Moris Depende Deit ba Mama

  • Hotels Ainaro
    CNE Hala’o Edukasaun Sivika, Konsolida Demokrasia No Eleisaun Integridade Iha Ainaro

    CNE Hala’o Edukasaun Sivika, Konsolida Demokrasia No Eleisaun Integridade Iha Ainaro

  • Munisipiu Ainaro
    • Postu Ainaro
    • Postu Hato-Udo
    • Postu Hatubuilico
No Result
View All Result
Lian Orluli
No Result
View All Result
Home Istoria & Kultura

Gerasaun Foun Reativa Fali Uma Lisan ‘Besunu’ iha Hato-Mera

by Lian Orluli
11/09/2026
in Istoria & Kultura
0
Gerasaun Foun Reativa Fali Uma Lisan ‘Besunu’ iha Hato-Mera
195
SHARES
282
VIEWS
Fahe iha FacebookFahe iha Twitter

Lian Orluli-Hato-Mera, 5 Setembru 2026 — Gerasaun foun husi Uma Lisan Besunu reativa fila fali uma lisan ne’e liu husi serimónia tau fatuk dahuluk ba konstrusaun Uma Lisan Besunu iha Hato-Mera Ainaro.

Inisiativa ne’e iha objetivu atu preserva no reativa kultura, lisan no istória husi uma lisan, nune’e bele halibur hamutuk fali oan mane no oan feto husi Uma Lisan ‘Besunu’, inklui família no maunalin sira husi Lorosa’e no Loromonu.

Respeitu ba Konstituisaun no kultura

Portavoz husi Maun Alin Uma Lisan Besunu, Abilio de Araújo Soares, hateten katak objetivu hari Uma Lisan Besunu iha baze legal iha Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste, Artigu 2, númeru 4, ne’ebé tau énfaze ba respeitu no protesaun ba kultura no lisan Timor-Leste, desde kultura no lisan ne’e la kontra lei inan no lei sira iha Timor-Leste.

Tuir nia, reativasaun Uma Lisan Besunu la’ós de’it kona-ba konstrusaun edifísiu ida, maibé importante liu mak halibur família no jerasaun foun, atu sira bele koñese malu no komprende kle’an liu tan sira nia istória no identidade.

“Objetivu mak atu reativa fila fali uma lisan, hodi halibur uma lisan nia oan, tantu maun alin no feto san uma-mane, husi Lorosa’e no Loromonu no husi fatin sira seluk, atu bele koñese malu kle’an liu tan,” hateten Abilio.

Uma Lisan Be’e Sunu no nia istória

Abilio esplika katak istória loos kona-ba Uma Lisan Besunu presiza kontinua konta ba jerasaun foun. Maibé, tanba avo-bela sira barak ona mate, istória barak la hetan oportunidade atu transmite diretamente ba jerasaun agora.

Tuir istória no informasaun ne’ebé família simu husi jerasaun sira liubá, naran Besunu iha ligasaun ho identidade no istória importante husi uma lisan ne’e.

Uma Lisan Besunu mos konsidera hanesan uma lisan ne’ebé iha ligasaun ho ema sira ne’ebé partisipa iha luta no movimentu polítiku iha Timor-Leste.

Entre figura sira ne’ebé família konsidera importante mak saudozu Komandante Venancio Feraz no saudozu Januario Lekas, ne’ebé, tuir família, oferese sira nia an durante tinan 24 hodi defende Timor-Leste iha tempu okupasaun.

Familia mos temi figura polítika hanesan Doutor Jacob Xavier no Bernardino Xavier. ne’ebé konsidera parte husi istória no identidade Uma Lisan Besunu.

Reativasaun depois uma lisan sunu

Tuir informasaun husi família, Uma Lisan Besunu hari ona iha tempu uluk no hari fali dala rua depois invazaun Indonézia iha 1975. Maibé, uma lisan ne’e ikusmai sunu no estraga iha 30 Dezembru 2024.

Depois husi eventu ne’e, gerasaun foun husi família hahú planeamentu atu reativa fila fali Uma Lisan Besunu. Planu ne’e to’o iha faze importante ida bainhira, iha 5 Setembru 2026, família halo serimónia tau fatuk dahuluk hodi hahú konstrusaun fali uma lisan.

Konstrusaun husi família no apoiu institusionál

Abilio hateten katak orsamentu ba konstrusaun Uma Lisan Besunu mai prinsipálmente husi oan mane no oan feto husi Uma Lisan Besunu rasik, ho kontribuisaun husi família sira.

Inisiativa ne’e mos hetan apoiu husi Governu, liu husi Direksaun Municipal MSSI iha Munisípiu Ainaro.

Ba família, reativasaun Uma Lisan Besunu iha signifikadu boot, tanba uma ne’e bele sai fatin ida atu jerasaun foun aprende, rai no transmite istória, kultura no lisan ba jerasaun sira tuirmai.

Rai istória ba jerasaun foun

Gerasaun foun hateten katak Uma Lisan Besunu la’ós de’it estrutura fisiku ida, maibé mos símbolu memória, unidade no identidade família.

Tanba ema antigu sira ne’ebé hatene istória diretamente barak ona mate, responsabilidade agora iha liman jerasaun foun atu rekonstrui uma no, iha tempu hanesan, rekonstrui no preserva istória ne’ebé liga família no luta ba Timor-Leste.

Reativasaun Uma Lisan Besunu espera bele sai dalan ida hodi halibur hamutuk fali oan mane, oan feto, maunalin no família sira husi ne’ebé namkari iha Timor-Leste, hodi hametin relasaun família no garante katak istória no lisan la lakon ba jerasaun sira tuirmai.

Estruktura Uma Lisan Iha aldeia Hato-mera ne’ebé kompostu iha Uma Lisan 13

  • Uma Mai-laku
  • Uma Ber-mau
  • Uma Lessu
  • Uma Ser-meta
  • Uma Lak-meta
  • Uma Hun Bei
  • Uma Sos-mali
  • Uma Ber-bei Ria
  • Uma Ber-bei Tos
  • Uma Besunu
  • Uma Ber Hunu
  • Uma Hun-lai

Jornalista: Lucya/Delia

Editor : Clementina Fátima

Lian Orluli

Lian Orluli

Next Post
PNDS Gasta Rihun $14 Ba Alagmentu Uma Suku Ainaro

PNDS Gasta Rihun $14 Ba Alagmentu Uma Suku Ainaro

Radio Orluli

Your browser does not support the audio element.
Fans na'in: mak rona hela
Loading ...
Winamp, iTunes Windows Media Player Real Player QuickTime Stream Proxy
  • Emprezáriu Lokal Kritika Prosesu PDIM Ainaro, Deskomfia Iha Komflitu Interese

    Emprezáriu Lokal Kritika Prosesu PDIM Ainaro, Deskomfia Iha Komflitu Interese

    273 shares
    Share 109 Tweet 68
  • Gerasaun Foun Reativa Fali Uma Lisan ‘Besunu’ iha Hato-Mera

    195 shares
    Share 78 Tweet 49
  • Komunidade Sabagu-Lau Ejiji Kompania   Fortuna Star Aselera Obra Estrada

    81 shares
    Share 32 Tweet 20
  • PNDS Gasta Rihun $14 Ba Alagmentu Uma Suku Ainaro

    70 shares
    Share 28 Tweet 18
  • Alegasaun Favoritizmu no La Transparénsia iha Prosesu Tenderijasaun PDIM Ainaro 2026

    55 shares
    Share 22 Tweet 14

Tuir Ami iha Facebook

Lian Orluli

Lian Orluli

Ainaro, Timor-Leste
Email: [email protected]
Tlf: +670 75406661 /78342475

Lian Orluli News

  • Agrikultura (16)
  • Ai-knanoik (1)
  • Desportu (9)
  • Edukasaun (46)
  • Ekonomia (13)
  • Eskluzivu (2)
  • Hotels Ainaro (1)
  • Imfrastuktura (5)
  • Infrastrutura (47)
  • Istoria & Kultura (8)
  • Jeneru (1)
  • Justisa (6)
  • Lian Feto (85)
  • MSSI-Ainaro (6)
  • Munisipio (52)
  • Munisipio Ainaro (397)
  • Nasional (21)
  • Noticia Adverturial (3)
  • Notisia Atual (35)
  • Notisia Komersial (4)
  • Opiniaun publiku (10)
  • Poeta (2)
  • poeta : Mario-maulore (3)
  • Politika (6)
  • Saude (41)
  • Seguransa (74)
  • Sosial (213)

Popular Tags

Adminstrsaun Munisipio Ainaro Tinan 2021 Aloka Osan Ho Montante $ 3 (1) Adm kulpa ba BCTL (1) ADN (1) ai horis estragus (1) Ainaro (6) Ainaro Vila (3) Armindo Maia (1) FAO (1) FFDTL (1) FHKA (1) Fundasaun NAFOFILA (1) Idoau Na'in rua La hetan Subsidiu (1) La hetan Pagamentu (1) Laiha BI (1) Loron FALINTIL (1) Ministru Edukasaun Armindo Maia (1) MOP Ainaro (1) MSS Ainaro (1) NGO Plan (2) PNTL (1) PN  Fiskaliza Iha Ainaro (1) Problema BI (1) Seguransa (1) Seguransa Alimentar (1) Sosial (1) Suku Kassa (1) Suku Soro (1) Suro Kraik (1) Terseita Idade (1) URNAS (1) Veterano Cup (1) Vice MAE (1)
  • Advertise
  • Careers

© 2022 Lian Orluli. Hosted by Kalohan.NET

No Result
View All Result
  • Politika
  • Hotels Ainaro
  • Ekonomia
  • Justisa
  • Nasional
  • Istoria & Kultura
  • Sosial
  • Desportu

© 2022 Lian Orluli. Hosted by Kalohan.NET

Login to your account below

Forgotten Password?

Fill the forms bellow to register

All fields are required. Log In

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In