Lian Orluli ,31 Junho 2026 — Associação Academista Criativo ao Turismo Verde (ACTV), Faculdade de Turismo, Artes, Industrias Criativa e Culturais – UNTL, Hala’o Reflorestasaun no Sensibilizasaun Iha Be’e Tudak Doko Mali, Postu Administrativu Hato-buliko
Associação Academista Criativo ao Turismo Verde (ACTV), Faculdade de Turismo, Artes, Industrias Criativa e Culturais – UNTL, ne’ebé hari’i husi dosente no estudante sira ho espíritu voluntáriu atu kontribui ba dezenvolvimentu komunidade no nasaun, hakarak hato’o konhesimentu ofisiál kona-ba programa ne’ebé prepara atu implementa iha área jurisdisaun ne’ebé tarjietu ona. Sei realiza iha loron 31 fulan jullu to dia 01 agostu tinan 2026. Programa refere ho títulu “Programa Dezenvolvimentu Sustentável Turizmu Verde, Reflorestasaun Kuda Ai Oan no Sensibilizasaun ba Komunidade hodi Garante Sustentabilidade Bee Tudak Dokomali”, ne’ebé integra mos atividade Peace Building no Character Building ba juventude no komunidade.
Reprezentante Administradór Postu Administrativu Hato Builico, Armando de Araújo, hatete katak programa reflorestasaun no sensibilizasaun ne’ebé hala’o iha Doko Mali importante tebes atu restaura no proteje fatin turizmu refere, ne’ebé durante tinan barak sai destinasaun turístika famozu iha Timor-Leste.
“Agradese tebes ita nia Prezidenti ezekutivu ACTV iha hanoin ida atu bele orienta ita nia alin sira ne’ebé mak husi fatin dook, nuudar komunidade agradese ho enisiativu hodi nunee bele fó hanoin fali ba komunidade seluk dalaruma durante nee hasoru hela Fatin risku hanesan Rai monu”, Dehan Armando Ne’ebe reprejenta Governu lokal Postu Administrativu Hato-builiko .
Nia mos hato’o agradese ba Prezidenti Ezekutivu Asosiasaun Akademika Kriativu Turizmu Verde (ACTV), Abel de Araújo da Costa, tanba inisiativa ne’e fó oportunidade ba estudante no komunidade husi fatin dook atu partisipa iha atividade ambiental. Tuir nia, programa ida ne’e ajuda hasa’e konsiénsia komunidade kona-ba importánsia proteje natureza no prevene risku ambientál hanesan rai monu.
Iha sorin seluk, Prezidenti Ezekutivu ACTV, Abel de Araújo da Costa, esplika katak asosiasaun ne’e harii tanba hare katak komunidade barak seidauk iha koñesimentu suficiente kona-ba jestaun turizmu no konservasaun ambiente. Tanba ne’e, ACTV hamutuk ho dosente no estudante sira organiza atividade sensibilizasaun no reflorestasaun nu’udar implementasaun dahuluk husi Projetu Turizmu Verde iha Doko Mali.
“Hanesan Prezidenti Ezekutivu Sociasaun Akademika Kriativu Turismo Verde, Asosiasaun Ida ne’ebé maka Ami Nia ezistensia hare problema barak neebe maka dadauk iha baze komunidade barak Mak iha koinesemento no prevetivu ligadu turizmu ninian Tamba nee maka Ami iha Asosiasaun Ida nee akamula husi dosente Sira no Estudante Sira Mai lubuk Ida ne’ebé maka fó suporta Ami hodi realiza Aktividade Ida nee”.
Tuir Abel, objetivu prinsipal husi programa ne’e mak hasa’e koñesimentu komunidade kona-ba importánsia dezenvolvimentu turizmu sustentável. Nia dehan katak dezenvolvimentu la bele akontese bainhira komunidade rasik la muda nia atitude ba ambiente. Tanba ne’e, edukasaun no sensibilizasaun sai baze atu hametin karakter komunidade, promove estabilidade, no kria ambiente ne’ebé seguru ba vizitante sira.
Programa ne’e mos hakarak fó atensaun ba Bee Tudak Doko Mali, ne’ebé ho nia beleza natural atrai vizitante barak, tantu husi rai-laran no husi rai-liur. Maibé, atu patrimóniu natural ida ne’e kontinua atraente, presiza apoiu no responsabilidade husi komunidade atu hametin limpeza no preservasaun ambiente.
Liu husi atividade ida ne’e, organizadór sira espera katak partisipante sira bele fahe informasaun ne’ebé hetan ba komunidade seluk, nune’e ema hotu iha konsiénsia atu proteje natureza.
Iha remata, ACTV ho Administrasaun Postu Hato Builico bolu komunidade atu hamutuk halo reflorestasaun liu husi kuda ai-oan iha área Doko Mali, atu garante konservasaun ambiente no sustenta dezenvolvimentu turizmu ba jerasaun agora no futuru.
Jornalista : Lucya/ Carla/Elfiana
Editor : Clementina Fatima





































