• Advertise
  • Careers
Thursday, June 4, 2026
No Result
View All Result
Lian Orluli
Munispiu: Ainaro
Populasaun: 72,989 (Sensus 2022)
Total Area: 869.8 km2
  • Home
  • Politika
    Tome: Governu Foun Tenke Ukun ho Fuan

    Tome: Governu Foun Tenke Ukun ho Fuan

    Lideransa TROIKA Lere Anan Timur,  Husu Jerasaun Foun  Buka Hatene FRETILIN Nia Istória

    Shobari fo posse ba membru estrutura APMT hodi kompete iha ELPAR tinan 2023

    Shobari fo posse ba membru estrutura APMT hodi kompete iha ELPAR tinan 2023

    MHF Hala’o Primeiru Komferensia no Deklara Afilia ba FRETILIN

    MHF Hala’o Primeiru Komferensia no Deklara Afilia ba FRETILIN

    Trending Tags

    • Sosial
    • Ainaro
    • FHKA
    • ADN
  • Ekonomia
    CLN Hasoru Autoridde Ainaro Hodi Halo Intervensaun Merkadu Folin Baratu

    CLN Hasoru Autoridde Ainaro Hodi Halo Intervensaun Merkadu Folin Baratu

    SECOOP Fasilita Formasaun ba Grupo VSLA Hadi Hari’i Koperativa

    SECOOP Fasilita Formasaun ba Grupo VSLA Hadi Hari’i Koperativa

    Vicky hakarak kontribui kombate lixu iha Timor-Leste

    Vicky hakarak kontribui kombate lixu iha Timor-Leste

    Folin Fós kontinua Sae iha Ainaro

    Folin Fós kontinua Sae iha Ainaro

  • Justisa
    Autoridade Ainaro Sai Arguidu Ba Kazu Sobu Lutu Iha Rai Estadu Biskem

    Autoridade Ainaro Sai Arguidu Ba Kazu Sobu Lutu Iha Rai Estadu Biskem

    Atendimentu Servisu Notariadu Ainaro Menus Rekurus Úmanu Maibé Atendimentu lao Normal

    Atendimentu Servisu Notariadu Ainaro Menus Rekurus Úmanu Maibé Atendimentu lao Normal

    Idozos Sira La Hetan Pagamentu Problema Bi, Adm Fo Kulpa Ba Bctl

    Idozos Sira La Hetan Pagamentu Problema Bi, Adm Fo Kulpa Ba Bctl

    La Iha Bi Difikulta Idozu Nain Rua La Hetan Subsidiu Terseira Idade

    La Iha Bi Difikulta Idozu Nain Rua La Hetan Subsidiu Terseira Idade

  • Desportu
    Klubu Asu-Fuik Sai Vensedor iha Kopa AF-RAMA Sub 23 Iha Ainaro

    Klubu Asu-Fuik Sai Vensedor iha Kopa AF-RAMA Sub 23 Iha Ainaro

    Autoridade PAH Abertura Jogu Komunitáriu Futsal no Futtebool ba estudante EBC Aimerleu-Hato-udo

    Autoridade PAH Abertura Jogu Komunitáriu Futsal no Futtebool ba estudante EBC Aimerleu-Hato-udo

    FFTL- Promove Formasaun Arbitrajen ba Reprejentante Clubu iha Ainaro

    FFTL- Promove Formasaun Arbitrajen ba Reprejentante Clubu iha Ainaro

    Jogador Juvinil 170 Hatudu Progresu Diak iha Nivel Akademiku

    Jogador Juvinil 170 Hatudu Progresu Diak iha Nivel Akademiku

  • Istoria & Kultura
    Be’e Tiris Qoi-Lelo Ho Naran Tolu Ne’ebé Sei Prezerva Mistériu Bei’ala Sira Nian

    Be’e Tiris Qoi-Lelo Ho Naran Tolu Ne’ebé Sei Prezerva Mistériu Bei’ala Sira Nian

    Sarani Katòlika Selebra Loron Ejistensia Nossa Senho de Fátima Ramelau ba dala 26

    peregrinu Husu  Ministériu relevante tau atensaun ba sitíus Relisioju Ramelau

    Vice Ministra MSSI Vizita Grupo Hadomi kultura iha Munisipio Ainaro

    Vice Ministra MSSI Vizita Grupo Hadomi kultura iha Munisipio Ainaro

    soru tais husi grupu feto haburas kultura

    Presija kapasita soru nain hodi bele hasae kuantidade produsaun TAIS

  • Sosial
    Ekipa Gabinete PR Diresaun Sosiedade Sivíl, vizita Mavia, hodi prepara apoiu ba tempu naruk.

    Ekipa Gabinete PR Diresaun Sosiedade Sivíl, vizita Mavia, hodi prepara apoiu ba tempu naruk.

    Festa Padroeira Paróquia Ainaro “Nossa Senhora de Fátima” Selebra Ho Serimónia Kultural

    Festa Padroeira Paróquia Ainaro “Nossa Senhora de Fátima” Selebra Ho Serimónia Kultural

    Estrada Ligasaun Dare Mauchiga-Lesuhati Ameasa

    Estrada Ligasaun Dare Mauchiga-Lesuhati Ameasa

    Familia Uma Kain 6 sofre, Husi Dezastre Naturál estragus grave iha Aldeia Tatiri, Resposta Governu Lokál Apoiu Emerjensia 

    Familia Uma Kain 6 sofre, Husi Dezastre Naturál estragus grave iha Aldeia Tatiri, Resposta Governu Lokál Apoiu Emerjensia 

  • Lian Feto
    Difesiensia Sabina tur deit iha Fatin,iha kurtu laran

    Difesiensia Ida iha silénsiu no haluha: Sabina labele asesu ba nia direitu sira tanba Falta dokumentu

    Feto Foinsa’e Nain Tolu Sai Arbitru Iha Jogu PANOFA CUP

    Feto Foinsa’e Nain Tolu Sai Arbitru Iha Jogu PANOFA CUP

    Danila: Ho Voluntariu Fahe Koñesimentu AI ba Joven Foin-sa’e Sira, oinsa Uza ho Efetivu

    Danila: Ho Voluntariu Fahe Koñesimentu AI ba Joven Foin-sa’e Sira, oinsa Uza ho Efetivu

    Inan faluk Cristina ho nia ona feto Manuela tuur iha uma-oin, Tersa-feira, (28/04/26). Foto, Clementina Fatima

    Manuela : Ha’u Nia Moris Depende Deit ba Mama

  • Hotels Ainaro
    CNE Hala’o Edukasaun Sivika, Konsolida Demokrasia No Eleisaun Integridade Iha Ainaro

    CNE Hala’o Edukasaun Sivika, Konsolida Demokrasia No Eleisaun Integridade Iha Ainaro

  • Munisipiu Ainaro
    • Postu Ainaro
    • Postu Hato-Udo
    • Postu Hatubuilico
  • Home
  • Politika
    Tome: Governu Foun Tenke Ukun ho Fuan

    Tome: Governu Foun Tenke Ukun ho Fuan

    Lideransa TROIKA Lere Anan Timur,  Husu Jerasaun Foun  Buka Hatene FRETILIN Nia Istória

    Shobari fo posse ba membru estrutura APMT hodi kompete iha ELPAR tinan 2023

    Shobari fo posse ba membru estrutura APMT hodi kompete iha ELPAR tinan 2023

    MHF Hala’o Primeiru Komferensia no Deklara Afilia ba FRETILIN

    MHF Hala’o Primeiru Komferensia no Deklara Afilia ba FRETILIN

    Trending Tags

    • Sosial
    • Ainaro
    • FHKA
    • ADN
  • Ekonomia
    CLN Hasoru Autoridde Ainaro Hodi Halo Intervensaun Merkadu Folin Baratu

    CLN Hasoru Autoridde Ainaro Hodi Halo Intervensaun Merkadu Folin Baratu

    SECOOP Fasilita Formasaun ba Grupo VSLA Hadi Hari’i Koperativa

    SECOOP Fasilita Formasaun ba Grupo VSLA Hadi Hari’i Koperativa

    Vicky hakarak kontribui kombate lixu iha Timor-Leste

    Vicky hakarak kontribui kombate lixu iha Timor-Leste

    Folin Fós kontinua Sae iha Ainaro

    Folin Fós kontinua Sae iha Ainaro

  • Justisa
    Autoridade Ainaro Sai Arguidu Ba Kazu Sobu Lutu Iha Rai Estadu Biskem

    Autoridade Ainaro Sai Arguidu Ba Kazu Sobu Lutu Iha Rai Estadu Biskem

    Atendimentu Servisu Notariadu Ainaro Menus Rekurus Úmanu Maibé Atendimentu lao Normal

    Atendimentu Servisu Notariadu Ainaro Menus Rekurus Úmanu Maibé Atendimentu lao Normal

    Idozos Sira La Hetan Pagamentu Problema Bi, Adm Fo Kulpa Ba Bctl

    Idozos Sira La Hetan Pagamentu Problema Bi, Adm Fo Kulpa Ba Bctl

    La Iha Bi Difikulta Idozu Nain Rua La Hetan Subsidiu Terseira Idade

    La Iha Bi Difikulta Idozu Nain Rua La Hetan Subsidiu Terseira Idade

  • Desportu
    Klubu Asu-Fuik Sai Vensedor iha Kopa AF-RAMA Sub 23 Iha Ainaro

    Klubu Asu-Fuik Sai Vensedor iha Kopa AF-RAMA Sub 23 Iha Ainaro

    Autoridade PAH Abertura Jogu Komunitáriu Futsal no Futtebool ba estudante EBC Aimerleu-Hato-udo

    Autoridade PAH Abertura Jogu Komunitáriu Futsal no Futtebool ba estudante EBC Aimerleu-Hato-udo

    FFTL- Promove Formasaun Arbitrajen ba Reprejentante Clubu iha Ainaro

    FFTL- Promove Formasaun Arbitrajen ba Reprejentante Clubu iha Ainaro

    Jogador Juvinil 170 Hatudu Progresu Diak iha Nivel Akademiku

    Jogador Juvinil 170 Hatudu Progresu Diak iha Nivel Akademiku

  • Istoria & Kultura
    Be’e Tiris Qoi-Lelo Ho Naran Tolu Ne’ebé Sei Prezerva Mistériu Bei’ala Sira Nian

    Be’e Tiris Qoi-Lelo Ho Naran Tolu Ne’ebé Sei Prezerva Mistériu Bei’ala Sira Nian

    Sarani Katòlika Selebra Loron Ejistensia Nossa Senho de Fátima Ramelau ba dala 26

    peregrinu Husu  Ministériu relevante tau atensaun ba sitíus Relisioju Ramelau

    Vice Ministra MSSI Vizita Grupo Hadomi kultura iha Munisipio Ainaro

    Vice Ministra MSSI Vizita Grupo Hadomi kultura iha Munisipio Ainaro

    soru tais husi grupu feto haburas kultura

    Presija kapasita soru nain hodi bele hasae kuantidade produsaun TAIS

  • Sosial
    Ekipa Gabinete PR Diresaun Sosiedade Sivíl, vizita Mavia, hodi prepara apoiu ba tempu naruk.

    Ekipa Gabinete PR Diresaun Sosiedade Sivíl, vizita Mavia, hodi prepara apoiu ba tempu naruk.

    Festa Padroeira Paróquia Ainaro “Nossa Senhora de Fátima” Selebra Ho Serimónia Kultural

    Festa Padroeira Paróquia Ainaro “Nossa Senhora de Fátima” Selebra Ho Serimónia Kultural

    Estrada Ligasaun Dare Mauchiga-Lesuhati Ameasa

    Estrada Ligasaun Dare Mauchiga-Lesuhati Ameasa

    Familia Uma Kain 6 sofre, Husi Dezastre Naturál estragus grave iha Aldeia Tatiri, Resposta Governu Lokál Apoiu Emerjensia 

    Familia Uma Kain 6 sofre, Husi Dezastre Naturál estragus grave iha Aldeia Tatiri, Resposta Governu Lokál Apoiu Emerjensia 

  • Lian Feto
    Difesiensia Sabina tur deit iha Fatin,iha kurtu laran

    Difesiensia Ida iha silénsiu no haluha: Sabina labele asesu ba nia direitu sira tanba Falta dokumentu

    Feto Foinsa’e Nain Tolu Sai Arbitru Iha Jogu PANOFA CUP

    Feto Foinsa’e Nain Tolu Sai Arbitru Iha Jogu PANOFA CUP

    Danila: Ho Voluntariu Fahe Koñesimentu AI ba Joven Foin-sa’e Sira, oinsa Uza ho Efetivu

    Danila: Ho Voluntariu Fahe Koñesimentu AI ba Joven Foin-sa’e Sira, oinsa Uza ho Efetivu

    Inan faluk Cristina ho nia ona feto Manuela tuur iha uma-oin, Tersa-feira, (28/04/26). Foto, Clementina Fatima

    Manuela : Ha’u Nia Moris Depende Deit ba Mama

  • Hotels Ainaro
    CNE Hala’o Edukasaun Sivika, Konsolida Demokrasia No Eleisaun Integridade Iha Ainaro

    CNE Hala’o Edukasaun Sivika, Konsolida Demokrasia No Eleisaun Integridade Iha Ainaro

  • Munisipiu Ainaro
    • Postu Ainaro
    • Postu Hato-Udo
    • Postu Hatubuilico
No Result
View All Result
Lian Orluli
No Result
View All Result
Home Lian Feto

Difesiensia Ida iha silénsiu no haluha: Sabina labele asesu ba nia direitu sira tanba Falta dokumentu

by Lian Orluli
03/06/2026
in Lian Feto
0
Difesiensia Sabina tur deit iha Fatin,iha kurtu laran

Difesiensia Sabina tur deit iha Fatin,iha kurtu laran

47
SHARES
68
VIEWS
Fahe iha FacebookFahe iha Twitter

Lian Orluli —Mau-Nuno, Mau-Suca, 3 Juñu — Ho tinan 30, Sabina Bianco Xavier moris hakmatek deit iha nia uma, labele la’o, ko’alia, ka hala’o knaar báziku moris nian mesak. Nia defisiénsia fíziku ne’ebé totál halo nia depende deit ba nia família. Maibé, aleinde nia limitasaun fízika, Sabina hasoru obstákulu seluk ne’ebé todan hanesan: falta dokumentu identidade nian ne’ebé impede nia atu hetan asesu ba apoiu sosiál ne’ebé tuir lolos nia hetan direitu nu’udar sidadaun timoroan.

Iha uma kiik ida iha suku  Mau-Nuno, iha aldeia Mau-Suca, Sabina nia moris realidade dook husi publiku nia matan. Enkuantu sidadaun barak iha asesu ba programa asisténsia sosiál estadu nian, iha nia nafatin invizível ba sistema, esklui tanba nia laiha dokumentu esensiál sira hanesan sertidaun moris no kartaun rejistu eleitorál.

Situasaun ida-ne’e revela realidade preokupante ida iha área rurál balun iha Timor-Leste: sidadaun vulneravel sira kontinua hetan privasaun hosi direitu báziku sira tanba servisu públiku sira la konsege to’o ba sira.

Tuir família sira, Sabina sofre defisiénsia maka’as dezde ki’ik. Nia labele la’o ka komunika verbalmente. Nia pasa loron no kalan sira toba iha nia kuartu deit, depende deit ba nia aman no maun-alin sira.

“Nia labele la’o ka ko’alia. Nia hela iha kuartu laran loron no kalan. Nia sai de’it bainhira ami lori nia sai ba li’ur. Nia labele tuur iha kadeira no gasta nia tempu barak liu toba de’it,” dehan nia alin, Joanina

Nia aman, João Xavier, ko’alia kona-ba nia oan-feto ho mistura domin no moras nian. Nia hanoin hikas katak Sabina mak labarik feto neʼebé bonita  no ninia kondisaun afeta tebes família nia moris.

“Nu’udar aman laran moras ha’u haree nia hanesan ne’e, bainhira nia inan sei moris nia inan maka loron-loron tau matan ba nia, hafoin nia inan mate, ha’u ho nia maun-alin sira kontinua tau matan ba nia,” nia dehan.

sustenta oan na’in ualu, João Xavier depende ba to’os hodi fó han nia família. husi to’os ne’ebé nia iha maka ajuda finansia ninia oan sira seluk eskola, maibé susar ekonómiku limita ona ninia aspirasaun barak no labele realiza nia oan sira nia mehi .

“Ha’u hakarak ha’u nia oan sira hetan edukasaun ne’ebé di’ak, maibé ha’u laiha osan ne’ebé sufisiente atu garantia ida ne’e,” nia lamenta.

Enkuantu luta responde ba nesesidade loro-loron ba nia família nia sobrevivénsia, agrikultór ne’e mós preokupa beibeik ho nia oan Sabina nia futuru. La ho asesu ba apoiu sosiál, nia oan-feto ne’e nia kuidadu depende tomak ba família sira.

Sabina nia kazu hamosu pergunta kona-ba efikásia hosi mekanizmu inkluzaun sosiál ba ema sira ho defisiénsia grave. Oinsá sidadaun ho defisiénsia bele asesu ba servisu públiku no hetan dokumentasaun? No tanba saida maka estadu kontinua ezije prosedimentu sira ne’ebé família vulneravel barak labele kumpre?

Líder komunitáriu suku Mauno Valente Ramos Bianco rekoñese falta dokumentas sai hanesan obstákulu boot ne’ebé impede Sabina atu hetan benefísiu husi asisténsia sosiál.

“Loos katak Sabina moris ho defisiénsia totál dezde ki’ik. Nia hetan apoiu balun hosi komunidade, maibé nia labele asesu ba nia direitu sira tanba nia laiha dokumentasaun nesesáriu”, nia hatete.

Hasoru realidade ne’e, líder komunitáriu ne’e husu ba instituisaun relevante sira, partikularmente rejistu sivíl no STAE atu mai to’o iha suku no hala’o prosesu dokumentasaun iha fatin.

 “Los duni Sabina sedauk iha dokumentu hodi asesu ba nia diretu, tanba ne’e rekomenda ba parte relevante sira se bele mai halo prosesu tramentu dokumnetu ba sidadun  sira ne’ebé ho kondisaun difesiensira iha fatin”, dehan Lideransa komunitariu suku Maununo, Valente Ramos Bianco, via telefone

Pedidu ne’e simples: atu fornese dokumentu sira ba sira ne’ebé labele halo viajen.

La’ós de’it istória ida kona-ba kiak ka defisiénsia, Sabina nia moris revela frakeza estruturál sira ne’ebé kontinua husik sidadaun sira ne’ebé vulneravel liu iha kotuk. Tinan tolunulu hafoin nia moris, nia laiha nafatin dokumentu sira ne’ebé prova nia ezisténsia iha estadu nia oin.

Enkuantu prosesu administrativu seidauk rezolve, Sabina kontinua toba iha kuartu hanesan, dependente ba domin hosi nia família no solidariedade hosi komunidade. Nia hein direitu sira ne’ebé tenke hetan garantia, la’ós hanesan favor ida, maibé hanesan obrigasaun ida hosi sosiedade ida ne’ebé hakarak sai inkluzivu no justu.

Ekipa Redasaun

Lian Orluli

Lian Orluli

Radio Orluli

Your browser does not support the audio element.
Fans na'in: mak rona hela
Loading ...
Winamp, iTunes Windows Media Player Real Player QuickTime Stream Proxy
  • Familia Uma Kain 6 sofre, Husi Dezastre Naturál estragus grave iha Aldeia Tatiri, Resposta Governu Lokál Apoiu Emerjensia 

    Familia Uma Kain 6 sofre, Husi Dezastre Naturál estragus grave iha Aldeia Tatiri, Resposta Governu Lokál Apoiu Emerjensia 

    88 shares
    Share 35 Tweet 22
  • Rivaldo Calado: Timor Oan Nebe Iha Talentu, Entre Gastronomia No Moda Iha Portugal

    79 shares
    Share 32 Tweet 20
  • Feira Kulinária Ai-han Lokál, Ainaro Stand Sira Mamuk, KO Fraku Iha Koordenasaun

    75 shares
    Share 30 Tweet 19
  • Polémika kona-ba Planu Dezenvolvimentu Gruta Iha Quilelo: Entre Turizmu Komunitáriu no Interese Relijiozu sira

    69 shares
    Share 28 Tweet 17
  • Komunidade ladun Partisipa Iha Serimónia Isar Bandeira

    57 shares
    Share 23 Tweet 14

Tuir Ami iha Facebook

Lian Orluli

Lian Orluli

Ainaro, Timor-Leste
Email: [email protected]
Tlf: +670 75406661 /78342475

Lian Orluli News

  • Agrikultura (16)
  • Ai-knanoik (1)
  • Desportu (9)
  • Edukasaun (46)
  • Ekonomia (13)
  • Eskluzivu (2)
  • Hotels Ainaro (1)
  • Imfrastuktura (4)
  • Infrastrutura (46)
  • Istoria & Kultura (7)
  • Jeneru (1)
  • Justisa (6)
  • Lian Feto (85)
  • MSSI-Ainaro (6)
  • Munisipio (52)
  • Munisipio Ainaro (384)
  • Nasional (21)
  • Noticia Adverturial (2)
  • Notisia Atual (34)
  • Notisia Komersial (2)
  • Opiniaun publiku (10)
  • Poeta (2)
  • poeta : Mario-maulore (3)
  • Politika (6)
  • Saude (41)
  • Seguransa (72)
  • Sosial (203)

Popular Tags

Adminstrsaun Munisipio Ainaro Tinan 2021 Aloka Osan Ho Montante $ 3 (1) Adm kulpa ba BCTL (1) ADN (1) ai horis estragus (1) Ainaro (6) Ainaro Vila (3) Armindo Maia (1) FAO (1) FFDTL (1) FHKA (1) Fundasaun NAFOFILA (1) Idoau Na'in rua La hetan Subsidiu (1) La hetan Pagamentu (1) Laiha BI (1) Loron FALINTIL (1) Ministru Edukasaun Armindo Maia (1) MOP Ainaro (1) MSS Ainaro (1) NGO Plan (2) PNTL (1) PN  Fiskaliza Iha Ainaro (1) Problema BI (1) Seguransa (1) Seguransa Alimentar (1) Sosial (1) Suku Kassa (1) Suku Soro (1) Suro Kraik (1) Terseita Idade (1) URNAS (1) Veterano Cup (1) Vice MAE (1)
  • Advertise
  • Careers

© 2022 Lian Orluli. Hosted by Kalohan.NET

No Result
View All Result
  • Politika
  • Hotels Ainaro
  • Ekonomia
  • Justisa
  • Nasional
  • Istoria & Kultura
  • Sosial
  • Desportu

© 2022 Lian Orluli. Hosted by Kalohan.NET

Login to your account below

Forgotten Password?

Fill the forms bellow to register

All fields are required. Log In

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In